BẢN TIN CẬP NHẬT VỀ HIỆN TƯỢNG ENSO VÀ NHẬN ĐỊNH XU THẾ KHÍ TƯỢNG THỦY VĂN TỪ THÁNG 01 NĂM 2020 ĐẾN THÁNG 6 NĂM 2020

BẢN TIN CẬP NHẬT VỀ HIỆN TƯỢNG ENSO VÀ NHẬN ĐỊNH XU THẾ KHÍ TƯỢNG THỦY VĂN TỪ THÁNG 01 NĂM 2020 ĐẾN THÁNG 6 NĂM 2020

I. DIỄN BIẾN HIỆN TƯỢNG ENSO VÀ KHÍ TƯỢNG THỦY VĂN TỪ THÁNG 12/2019 ĐẾN NỬA ĐẦU THÁNG 01/2020.
1. Khí tượng
1.1. Hiện tượng ENSO
Hiện tại, ENSO đang ở trạng thái trung tính với chuẩn sai nhiệt độ mặt nước biển khu vực NINO 3.4 ở mức +0,7oC trong tuần đầu tháng 01/2020, tăng 0,4oC so với tuần đầu tháng 12/2019.
1.2. Thời tiết nguy hiểm
Bão và áp thấp nhiệt đới (ATNĐ):
Từ tháng 12/2019 đến tuần đầu tháng 01/2020 có 02 cơn bão trên khu vực Biển Đông nhưng không ảnh hưởng đến đất liền Việt Nam.
1.3. Mưa lớn diện rộng
Trong tháng 12/2019, khu vực Bắc Bộ phổ biến không mưa, khô hanh. Thời kỳ từ ngày 20-23/12, do ảnh hưởng của không khí lạnh nên các tỉnh Đông Bắc Bộ có mưa và mưa nhỏ, lượng không đáng kể. Đáng chú ý là từ ngày 27 đến ngày 29/12 do ảnh hưởng của rãnh gió tây trên cao, khu vực vùng núi phía Bắc có mưa rào và dông rải rác, riêng Lai Châu và Điện Biên 30-50mm, có nơi cao hơn.
Tại các tỉnh Trung Bộ, trong tháng 12/2019 có mưa rào và dông lượng không lớn. Mưa không liên tục, xuất hiện chủ yếu trong ngày 01-02/12/2019 tại Trung Bộ với tổng lượng mưa phổ biến 10-30mm, từ ngày 3-6/12/2019, diện mưa thu hẹp chỉ còn tập trung tại Trung Trung Bộ. Từ ngày 12-15/12/2019, khu vực có mưa rào nhẹ rải rác, lượng mưa ngày phổ biến dưới 5mm. Từ 19-21/12/2019, mưa xuất hiện trở lại tại các tỉnh Bắc Trung Bộ do ảnh hưởng của không khí lạnh. Sau đó từ ngày 27-31/12/2019 có mưa rào rải rác do ảnh hưởng của gió đông bắc kết hợp với gió đông trên cao.
Tổng lượng mưa tháng 12/2019 trên cả nước đều thấp hơn so với trung bình nhiều năm (TBNN) cùng thời kỳ. Trong đó Tây Nguyên và Nam Bộ hầu như không mưa.
 Trong tuần đầu tháng 01/2020, khu vực Tây Bắc, Tây Nguyên và Nam Bộ phổ biến không mưa. Riêng khu vực từ Nam Nghệ An đến Quảng Ngãi có mưa với tổng lượng mưa phổ biến 30-70mm, có nơi cao hơn. Các nơi khác chủ yếu có mưa, mưa nhỏ rải rác tập trung vào đêm và sáng với lượng ở từ 5-15mm, có nơi cao hơn.  
1.4. Nhiệt độ, không khí lạnh
Không khí lạnh:
Trong tháng 12/2019 và tuần đầu tháng 01/2020 đã xuất hiện 05 đợt không khí lạnh vào các ngày 01/12/2019, 04/12/2019, 19/12/2019, 26/12/2019, 30-31/12/2019. Trong đó, đáng lưu ý nhất là đợt không khí lạnh ngày 04/12/2019 do kết hợp với trường phân kỳ trên cao nên nhiệt độ về đêm và sáng giảm sâu, nhiều nơi vùng núi cao của Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ nhiệt độ thấp nhất trong ngày 08/12 xuống mức xấp xỉ 0oC, xuất hiện mưa tuyết và băng giá (Sìn Hồ -2,4oC, Bắc Hà 0,5oC, Đồng Văn 0,2oC, Ngân Sơn 1,0oC, Trùng Khánh 0,4oC, Đình Lập 0,8oC, ...). Ở Vịnh Bắc Bộ có gió Đông Bắc mạnh cấp 7, giật cấp 8-9. Rét đậm đã xuất hiện trên diện rộng từ ngày 07 đến ngày 11/12/2019 tại Bắc Bộ và Thanh Hóa, Nghệ An; riêng khu vực đồng bằng Bắc Bộ rét đậm chỉ tập trung trong ngày 07-08/12.
Nhiệt độ trung bình:
Nhiệt độ trung bình trong tháng 12/2019 tại Tây Nguyên và miền Tây Nam Bộ phổ biến xấp xỉ TBNN, các nơi khác đa phần cao hơn so với TBNN cùng thời kỳ từ 0.5-1.0oC.
Trong 10 ngày đầu tháng 01/2020, nhiệt độ trung bình tại khu vực Bắc Bộ và Trung Bộ phổ biến cao hơn từ 4-5oC so với TBNN cùng thời kỳ, khu vực Tây Nguyên và Nam Bộ phổ biến cao hơn 1-2oC.
2. Thủy văn
2.1. Khu vực Bắc Bộ
Từ tháng 12/2019 đến đầu tháng 1 năm 2020, dòng chảy trên các sông suối khu vực phía Bắc thiếu hụt so với TBNN từ 20-40%, thiếu hụt nhiều trên lưu vực sông Thao. Mực nước thấp nhất cùng kỳ trong chuỗi quan trắc xuất hiện liên tiếp ở hạ lưu sông Lô tại Tuyên Quang và Vụ Quang, hạ lưu sông Hồng tại Hà Nội và hạ lưu sông Thái Bình tại Phả Lại.
Tình hình hồ chứa: Đến thời điểm hiện nay, tổng dung tích các hồ chứa lớn trên sông Hồng nhỏ hơn cùng kỳ so với năm 2019 khoảng 6,12 tỉ m3, trong đó tổng dung tích 3 hồ chứa lớn (Hòa Bình, Tuyên Quang và Thác Bà) nhỏ hơn cùng kỳ năm 2019 khoảng 2,71 tỉ m3 và nhỏ hơn quy định theo Quy trình vận hành liên hồ chứa trên lưu vực sông Hồng khoảng 1,0 tỉ m3.
2.2. Khu vực Trung Bộ, Tây Nguyên
a) Khu vực Trung Bộ, Tây Nguyên
          Những ngày đầu tháng 12/2019, mực nước trên các sông ở Trung Bộ có dao động. Từ nửa cuối tháng 12/2019 đến nửa đầu tháng 01/2020, mực nước trên các sông ở Trung Bộ và khu vực Tây Nguyên biến đổi chậm. Lượng dòng chảy trên các sông phổ biến thiếu hụt so với TBNN từ 40-85%, một số sông thiếu hụt trên 90%.
          Tình hình hồ chứa 10 ngày đầu tháng 01/2020:
          Dung tích các hồ thủy lợi từ Thanh Hóa đến Thừa Thiên Huế đạt từ 57-99% dung tích thiết kế (DTTK); các hồ từ Đà Nẵng đến Bình Thuận đạt từ 43-100% DTTK; các hồ ở khu vực Tây Nguyên đạt từ 86-93%.
          Dung tích các hồ thủy điện vừa và lớn từ Thanh Hóa đến Hà Tĩnh đạt từ 53-81% DTTK; từ Quảng Trị đến Phú Yên đạt từ 50-95%, riêng một số hồ Bình Điền (Thừa Thiên Huế), A Vương (Quảng Nam), Trà Xom, Núi Một (Bình Định) đạt dưới 50% DTTK; các hồ khu vực Tây Nguyên đạt 80-95% DTTK, riêng hồ Ka Nak (Gia Lai) đạt dưới 30% DTTK.
          b) Khu vực Nam Bộ
          Mực nước tại các trạm trên dòng chính sông sông Mê Công biến đổi chậm và ở mức thấp hơn TBNN từ 0,2-1,5m, riêng trạm Luang Prabang (Lào) cao hơn 3,0m so với TBNN. Trong 10 ngày đầu tháng 01/2020, lượng dòng chảy từ thượng nguồn sông Mê Công (trạm Kratie-Campuchia) về đầu nguồn sông Cửu Long ở mức thấp hơn TBNN khoảng 20% và ở mức xấp xỉ cùng kỳ năm 2016.     Mực nước đầu nguồn sông Cửu Long biến đổi chậm theo triều và ở mức tương đương TBNN. Tình hình xâm nhập mặn tại ĐBSCL đến sớm và sâu hơn so với cùng kỳ năm 2015-2016. Độ mặn tại hạ lưu sông Tiền, sông Hậu, sông Vàm Cỏ và khu vực bán đảo Cà Mau ở mức cao hơn cùng kỳ năm 2015-2016.
3. Hải văn
Trong giai đoạn từ tháng 12 năm 2019 đến nửa đầu tháng 1 năm 2020, sóng lớn trong một số đợt gió mùa quan trắc được 2-3m trên vùng biển ven bờ Bắc Bộ tới Đông Nam Bộ và 2-4m trên vùng biển ngoài khơi giữa và Nam Biển Đông. Ngoài ra, trong giai đoạn này tại ven biển Nam Bộ xuất hiện 3 đợt triều cường, tuy nhiên thấp hơn so với đợt triều cường kỷ lục vào cuối tháng 9 đầu tháng 10 nên không gây ngập úng.
II. DỰ BÁO KHÍ TƯỢNG, THỦY VĂN, HẢI VĂN (từ tháng 02 đến tháng 7/2020)
1. Hiện tượng ENSO
Dự báo trong những tháng nửa đầu năm 2020 ENSO tiếp tục ở trạng thái trung tính nhưng nghiêng về pha nóng và vẫn có khả năng duy trì trạng thái này trong những tháng tiếp theo của nửa cuối năm 2020.
2. Bão/ATNĐ và các hiện tượng thời tiết nguy hiểm
Xu hướng hoạt động của xoáy thuận nhiệt đới (XTNĐ) trong 06 tháng tới theo quy luật khí hậu, có khoảng 02-04 XTNĐ trên Biển Đông. Tiếp tục đề phòng gió mạnh trên biển do tác động của không khí lạnh trong những tháng đầu năm 2020 và các hiện tượng thời tiết nguy hiểm như dông, sét, lốc, mưa đá vào thời kỳ chuyển mùa trên phạm vi toàn quốc.
3. Nhiệt độ
Nhiệt độ trung bình trên phạm vi cả nước có khả năng cao hơn so với TBNN cùng thời kỳ phổ biến từ 0,5-1,5oC độ; riêng tháng 02 khu vực Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ cao hơn so với TBNN từ 1-2 độ. Rét đậm tập trung chủ yếu trong nửa cuối tháng 01 và tháng 02/2020 nhưng không kéo dài; trong thời gian này, cần đề phòng khả năng xảy ra băng giá ở khu vực vùng núi thuộc Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ.
4. Lượng mưa
4.1. Khu vực Bắc Bộ
Tổng lượng mưa (TLM) tháng 02/2020 phổ biến khoảng 20-50mm (ở mức xấp xỉ so với TBNN); từ tháng 3 đến tháng 7/2020, TLM tại khu vực phổ biến xấp xỉ so với TBNN (thấp hơn từ 10-20%); riêng khu vực đồng bằng Bắc Bộ tháng 7/2020 cao hơn từ 5-20%.
4.2. Khu vực Trung Bộ
Khu vực Bắc Trung Bộ tổng lượng mưa (TLM) tháng 02/2020 phổ biến khoảng 30-70mm (ở mức cao hơn TBNN từ 20-30%); từ tháng 3 đến tháng 6 TLM phổ biến xấp xỉ TBNN (thấp hơn từ 5-20%); riêng tháng 7/2020, TLM cao hơn TBNN từ 15-30%. Khu vực Trung và Nam Trung Bộ từ tháng 02 đến tháng 6/2020 phổ biến xấp xỉ TBNN (thấp hơn từ 5-20%); riêng tháng 7/2020 cao hơn từ 10-20%.
 
4.3. Khu vực Tây Nguyên và Nam Bộ
Tháng 02/2020 khu vực Tây Nguyên và Nam Bộ phổ biến không mưa; từ tháng 03 đến tháng 07/2020 phổ biến xấp xỉ TBNN.
5. Thủy văn
5.1. Bắc Bộ
Từ tháng 01-07/2020, nguồn nước trên các sông suối khu vực khu vực Bắc Bộ tiếp tục thiếu hụt so với TBNN, thiếu hụt nhiều vào các tháng đầu năm 2020, cụ thể như: Lưu vực sông Đà thiếu hụt từ 20-40%; Lưu vực sông Thao thiếu hụt từ 30-70%; Lưu vực sông Lô-Gâm-Chảy thiếu hụt từ 10-20%, riêng hạ lưu sông Lô thiếu hụt từ 40-90%; Hạ lưu vực sông Hồng thiếu hụt từ 20-30%, riêng tháng 01-02 xấp xỉ TBNN do các hồ thủy điện cấp nước tăng cường phục vụ đổ ải vụ Đông-Xuân.
Mực nước thấp nhất tại trạm Hà Nội trên sông Hồng có khả năng ở mức 0,2-0,3m, xuất hiện vào cuối tháng 02 hoặc tháng 03 năm 2020. Mùa khô năm 2020, tình hình thiếu nước, khô hạn có khả năng xảy ra tại một số tỉnh khu vực Tây Bắc và Đông Bắc.
5.2. Khu vực Trung Bộ, Tây Nguyên
          Từ tháng 01-07/2020, mực nước trên các sông ở Trung Bộ, Tây Nguyên xuống dần và ở mức thấp, trên một số sông suối có khả năng xuất hiện mực nước thấp nhất chuỗi số liệu quan trắc. Lượng dòng chảy trên các sông ở Trung Bộ và khu vực Tây Nguyên phổ biến ở mức thiếu hụt so với TBNN cùng kỳ từ 35-60%, một số sông thiếu hụt trên 70%. Từ tháng 03-05/2020, tình trạng khô hạn thiếu nước cục bộ ngoài vùng cấp nước của công trình thủy lợi khả năng xảy ra tại các tỉnh Thanh Hóa, Ninh Thuận, Bình Thuận và khu vực Tây Nguyên. Từ tháng 06-08/2020, tình trạng khô hạn thiếu nước, xâm nhập mặn có khả năng lan rộng tại các tỉnh ven biển Trung Bộ tương đương mùa khô năm 2019 tại các tỉnh từ Quảng Trị đến Khánh Hòa.
5.3. Khu vực Nam Bộ
 Dòng chảy trên sông Mê Công về ĐBSCL từ nay đến tháng 02/2020 có khả năng thiếu hụt từ 10-30% so với TBNN và năm 2016. Mực nước sông Cửu Long ở mức tương đương TBNN.
Tình trạng xâm nhập mặn ở ĐBSCL ở mức độ sâu hơn, gay gắt hơn so với TBNN, một số thời điểm ranh mặn có khả năng xâm nhập tương đương mùa khô năm 2015-2016. Thời gian xâm nhập mặn cao nhất tập trung trong tháng 01, 02/2020 (cần đặc biệt lưu ý thời kỳ từ ngày 21-28/01/2020); riêng các sông Vàm Cỏ, sông Cái Lớn vào tháng 03/2020. Từ khoảng cuối tháng 03/2020 lưu lượng dòng chảy về ĐBSCL sẽ tăng do các hồ xả nước theo quy luật nhiều năm gần đây, xu thế xâm nhập mặn có xu thế giảm dần.
Các tỉnh ở Đồng bằng Nam Bộ tiếp tục chủ động ứng phó với tình hình hạn hán và xâm nhập mặn diễn ra trong thời gian tới. Đặc biệt là các tỉnh Long An, Vĩnh Long, Tiền Giang, Bến Tre, Trà Vinh, Sóc Trăng, Bạc Liêu, Hậu Giang, Kiên Giang, Cà Mau.
6. Hải văn
Các đợt gió mùa Đông Bắc mạnh, kéo dài vào đầu năm 2020 sẽ gây sóng cao 2-3m tại vùng ven bờ và 4-5m trên vùng biển ngoài khơi Bắc và Giữa Biển Đông. Ngoài ra, bão và áp thấp nhiệt đới trong tháng 6-7 sẽ gây sóng cao tập trung trên khu vực Bắc và giữa Biển Đông. Tại ven biển Nam Bộ sẽ xuất hiện 2 đợt triều cường cao vào các ngày từ 09-12 của tháng 2 và 3 năm 2020. Hiện tượng sạt lở bờ biển tiếp tục diễn biến phức tạp nhất là trong các đợt triều cường kết hợp với gió mùa mạnh.
Bản tin dự báo khí tượng thủy văn thời hạn mùa tiếp theo được phát hành vào ngày 15 tháng 02 năm 2020.

Chi tiết tin